Ngày 15-3-2026 tới đây, cử tri cả nước sẽ thực hiện quyền và nghĩa vụ thiêng liêng của mình là đi bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Đây là sự kiện chính trị lớn, có ý nghĩa quan trọng đối với cả nước và từng địa phương; được tổ chức vào thời điểm đất nước đã tiến hành thành công công cuộc đổi mới qua 40 năm, đạt được nhiều thành tựu rất quan trọng, toàn diện trên tất cả lĩnh vực, tạo nhiều dấu ấn nổi bật, vị thế của nước ta trên trường quốc tế ngày càng lớn mạnh.
Đặc biệt, cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy và vận hành chính quyền địa phương hai cấp tạo khí thế mới đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới-kỷ nguyên vươn mình, giàu mạnh, văn minh, phồn vinh, thịnh vượng. Cùng với Đại hội XIV của Đảng, cuộc bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 là những nhiệm vụ công tác trọng tâm của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân trong năm 2026; là đợt vận động và sinh hoạt dân chủ sâu rộng trong mọi tầng lớp nhân dân để lựa chọn, bầu được những đại biểu ưu tú, đại diện cho nhân dân cả nước tại Quốc hội, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất và các đại biểu đại diện cho nhân dân địa phương tại HĐND các cấp, cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương.
Vậy nhưng, trước sự kiện trọng đại của đất nước, những ngày gần đây, trên mạng xã hội, một số phần tử phản động, chống đối cố tình lặp lại điệp khúc "ở Việt Nam không thể tự ứng cử ĐBQH và đại biểu HĐND"! Luận điệu này hoàn toàn không đúng và trái với Hiến pháp, pháp luật Việt Nam. Chúng ta có đầy đủ cơ sở để phản bác.
Ngay từ Hiến pháp đầu tiên của Việt Nam (năm 1946) cho đến tất cả những bản Hiến pháp sau này đều quy định rất rõ: Công dân Việt Nam từ đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử, từ đủ 21 tuổi trở lên có quyền ứng cử ĐBQH, đại biểu HĐND. Việc thực hiện các quyền này được cụ thể hóa tại Luật Bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND, quy định: Công dân Việt Nam đủ 21 tuổi trở lên có quyền ứng cử ĐBQH, đại biểu HĐND. Người ứng cử ĐBQH phải đáp ứng các tiêu chuẩn của ĐBQH quy định tại Luật Tổ chức Quốc hội.
Người ứng cử đại biểu HĐND phải đáp ứng các tiêu chuẩn của đại biểu HĐND quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Điểm b, khoản 1, Điều 36, Luật Bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND quy định rõ: Người tự ứng cử nộp hai bộ hồ sơ ứng cử tại ủy ban bầu cử ở tỉnh nơi mình cư trú hoặc công tác thường xuyên. Chỉ thị số 46-CT/TW, ngày 16-5-2025 của Bộ Chính trị về lãnh đạo cuộc bầu cử ĐBQH khóa XVI và bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, nêu rõ: "Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tạo điều kiện thuận lợi để mọi công dân thực hiện đầy đủ quyền ứng cử, bầu cử theo quy định của pháp luật".
Thực tế đã minh chứng, trong các nhiệm kỳ vừa qua, có nhiều người tự ứng cử được cử tri nơi cư trú tín nhiệm cao, vượt qua các vòng hiệp thương để vào danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử ĐBQH, đại biểu HĐND và được cử tri nơi ứng cử tín nhiệm bầu làm ĐBQH, đại biểu HĐND. Danh sách cụ thể những người tự ứng cử đủ tiêu chuẩn và danh sách những người tự ứng cử được bầu làm ĐBQH, đại biểu HĐND các nhiệm kỳ đều công khai, minh bạch trên các phương tiện thông tin đại chúng. Rõ ràng "ở Việt Nam không thể tự ứng cử ĐBQH và đại biểu HĐND" là luận điệu xuyên tạc, vu khống trắng trợn quyền tự ứng cử ở Việt Nam.
2. Ở chiều ngược lại, thực tế trước mỗi kỳ bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND, triệt để lợi dụng quyền tự ứng cử, trên các trang mạng xã hội, internet, các thế lực thù địch, phản động còn ráo riết lập ra các hội, nhóm mạo danh "dân chủ", hô hào ký tên ủng hộ, tung hô, cổ xúy cho những đối tượng tự xưng là "nhà dân chủ" ra ứng cử nhằm gây rối, phá hoại công tác chuẩn bị nhân sự của các địa phương, cơ quan chức năng và Quốc hội. Đằng sau chiêu trò "tự ứng cử" của các phần tử thù địch, phản động là "nếu trúng cử sẽ biến Quốc hội, HĐND trở thành diễn đàn cho chúng thực hiện các hoạt động chống phá Đảng, chống phá Nhà nước, gây rối hoạt động của cơ quan dân cử", thúc đẩy "tự diễn biến", "tự chuyển hóa", thực hiện âm mưu, thủ đoạn "diễn biến hòa bình" ngay trong cơ quan dân cử, làm nước ta tự suy yếu từ bên trong. Tuy nhiên, hy vọng hão huyền của chúng không thể che mắt, đánh lừa được cử tri nước ta. Bất kỳ cuộc bầu cử nào, chiêu trò "tự ứng cử" đều bị cử tri nơi cư trú vạch mặt thẳng thừng.
Cần phải biết, những người tham gia ứng cử ĐBQH, đại biểu HĐND các cấp phải đáp ứng những tiêu chuẩn nhất định. Việc lựa chọn những ứng cử viên để bầu vào Quốc hội, HĐND các cấp được tiến hành theo đúng quy định tại Luật Bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND các cấp. Chỉ thị số 46-CT/TW cũng nêu rõ: "Không đưa vào danh sách ứng cử người có biểu hiện cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực, bảo thủ, tư tưởng bè phái, cục bộ, địa phương; các đối tượng đang bị thanh tra, kiểm tra dấu hiệu vi phạm, đã bị các cơ quan có thẩm quyền kết luận không trung thực; người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị để xảy ra những vụ, việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, mất đoàn kết nghiêm trọng". Hơn nữa, người ứng cử ĐBQH phải đáp ứng tiêu chuẩn của ĐBQH theo quy định tại Luật Tổ chức Quốc hội; người ứng cử đại biểu HĐND phải đáp ứng tiêu chuẩn của đại biểu HĐND được quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương.
Theo đó, chỉ những người ứng cử đáp ứng đủ tiêu chuẩn mới có tên trong danh sách sau Hội nghị Hiệp thương lần thứ ba. Theo quy định, cử tri nơi cư trú hoặc cử tri nơi công tác sẽ nhận xét người ứng cử có đủ tiêu chuẩn ứng cử hay không và trực tiếp biểu quyết nhất trí hay không nhất trí để người đó ứng cử ĐBQH, HĐND. Kết quả của hội nghị cử tri là một trong những căn cứ quan trọng để Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hiệp thương và quyết định điền tên người ứng cử vào danh sách người đủ tiêu chuẩn ứng cử hay không. Đây là quy trình rất chặt chẽ, dân chủ, nhằm sàng lọc và loại bỏ những người ứng cử không đủ tiêu chuẩn làm ĐBQH, đại biểu HĐND từ trước khi bầu cử.
Những phần tử chống đối, phá hoại bầu cử biết rất rõ mình không thể đáp ứng đủ tiêu chuẩn của ĐBQH, đại biểu HĐND, đặc biệt là các tiêu chuẩn như: Trung thành với Hiến pháp, gương mẫu chấp hành pháp luật... Cần nhấn mạnh thêm rằng, nguyên tắc nghị sĩ (đại biểu Quốc hội) phải trung thành với Hiến pháp, tuân thủ pháp luật được áp dụng phổ biến ở hầu hết các nước trên thế giới. Vì thế, các thế lực phản động không thể qua mắt các quy trình về hiệp thương, tổ chức lấy ý kiến nhận xét của cử tri nơi cư trú. Riêng điều này đã thể hiện rõ sự kệch cỡm của chúng về những bản "tập hợp ký tên". Khi không vượt qua được hội nghị cử tri nơi cư trú, chúng lu loa xuyên tạc rằng "hội nghị cử tri chỉ là nơi đấu tố, lên án để loại chúng ngay từ vòng đầu".
3. Để ngày bầu cử sắp tới thực sự trở thành ngày hội của toàn dân, các cấp, ngành, địa phương cần đẩy mạnh tuyên truyền để cán bộ, đảng viên và nhân dân nhận thức sâu sắc ý nghĩa, tầm quan trọng của cuộc bầu cử; thấy rõ trách nhiệm của mỗi lá phiếu đối với tương lai đất nước. Các địa phương cần phát động phong trào thi đua, tổ chức diễn đàn, tiếp xúc cử tri, hội thi tìm hiểu pháp luật về bầu cử, tạo không khí phấn khởi, đồng thuận trong xã hội gắn với triển khai thực hiện nhiệm vụ của đất nước, bộ, ngành, địa phương, đơn vị và nghị quyết đại hội đảng bộ các cấp, nhất là Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Chú trọng tuyên truyền các quy định của pháp luật về bầu cử, tuyên truyền công tác chuẩn bị bầu cử và không khí dân chủ, đúng pháp luật trong bầu cử, nhất là ý thức tự giác trong thực hiện quyền lợi và trách nhiệm của cử tri.
Toàn hệ thống chính trị tập trung cao nhất cho công tác chuẩn bị, bảo đảm tổ chức cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật, an toàn, tiết kiệm và thực sự trở thành ngày hội của nhân dân. Trong đó, công tác nhân sự phải được tiến hành công khai, minh bạch, lắng nghe ý kiến rộng rãi từ cơ sở; gắn với quy hoạch cán bộ, kết quả đại hội đảng các cấp và yêu cầu tinh gọn bộ máy. Sàng lọc kỹ lưỡng, kiên quyết loại bỏ ngay từ đầu những người không đủ tiêu chuẩn cả về phẩm chất và năng lực. Cùng với đó, chủ động phản bác thông tin sai sự thật, nhất là những thông tin liên quan đến công tác bầu cử bằng lập luận khoa học, thực tiễn, thuyết phục. Kiên quyết đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc phá hoại cuộc bầu cử, lợi dụng bầu cử, "tự ứng cử" để kích động, gây rối, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, chống phá Đảng và Nhà nước.
Thượng tá, PGS, TS ĐỖ NGỌC HANH, Phó chủ nhiệm Khoa Triết học Mác-Lênin, Trường Sĩ quan Chính trị